ZBIERSKI ANDRZEJ


Andrzej Zbierski

Radni Rady Miasta Gdańska 1990-1994


 

Andrzej Zbierski urodził się 20 stycznia 1926 r. w Ostrowie Wielkopolskim, zmarł 8 października 2013 r. w Gdańsku. Uroczysta msza żałobna w jego intencji odprawiona została 11 października 2013 r. w kościele św. Katarzyny w Gdańsku. Pochowany jest na cmentarzu Srebrzysko.

Ojciec Dominik był dyrektorem gimnazjum w Częstochowie, legionistą Józefa Piłsudskiego w I Brygadzie Legionów Polskich, senatorem II RP; został zamordowany przez gestapo w 1940 r. Matka miała na imię Maria.

W czasie II wojny światowej był członkiem Szarych Szeregów AK; ukończył szkołę podchorążych Armii Krajowej w stopniu podporucznika. W latach 1945–1946 pełnił funkcję łącznika I Komendy Wojska Polskiego (organizacji podziemia antykomunistycznego w centralnej Polsce). Był sądzony w 1946 r. przez władze komunistyczne w sfingowanym procesie i torturowany. Po nieprzyznaniu się do winy został skazany i ponad rok przebywał w więzieniu. W okresie od 1945 do 1948 r. studiował na Wydziale Mechanicznym Politechniki w Łodzi, po czym kontynuował studia na Uniwersytecie Łódzkim na kierunku archeologia. Tytuł magistra uzyskał w 1953 r. Jednocześnie ukończył historię na tym samym uniwersytecie i w 1954 r. obronił pracę magisterską. Mawiał, że w archeologii pociągało go to, iż wymowy świadectw archeologicznych nie można było zakłamać.

W 1955 r. przyjechał do Gdańska. Na podstawie pracy „Port gdański na tle miasta w X–XIII wieku” w 1962 r. otrzymał stopień doktora. Stopień doktora habilitowanego nadano mu w roku 1979 w Instytucie Historii Kultury Morskiej Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku. Rozprawa habilitacyjna zatytułowana była: „Gdańsk w okresie panowania królów polskich i książąt pomorskich od IX do XIII w.”

W latach 1950–1954 był asystentem i adiunktem w Kierownictwie Badań nad Początkami Państwa Polskiego. Uczestniczył w badaniach archeologicznych w Tumie pod Łęczycą (1950–1954), Zgłowiączce (1954) i Czerwieniu (Czermnie) nad Huczwą (1952). W trakcie tych prac zebrał materiały do pracy magisterskiej „Wczesnośredniowieczne górnictwo i hutnictwo w świetle materiałów z grodziska łęczyckiego”, która później została opublikowana w tomie trzecim „Studiów Wczesnośredniowiecznych”.

W okresie od 1955 do 1991 r. kierował badaniami archeologicznymi prowadzonymi w Gdańsku przez Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Gdańsku (początkowo Instytut Historii Kultury Materialnej).

Na stanowisku dyrektora Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku, obecnego Narodowego Muzeum Morskiego, zasiadał w latach 1991–2001. Wspomagał m.in. działania w zakresie archeologicznych badań podwodnych oraz ochrony podwodnego dziedzictwa archeologicznego realizowane przez archeologów zatrudnionych w Dziale Badań Podwodnych. W latach 1994–2003 wykładał w Instytucie Archeologii i Etnografii Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Był też rzeczoznawcą ministra kultury w specjalności archeologiczne badania podwodne, porty, akweny morskie i śródlądowe.

Był autorem scenariuszy do filmów historycznych, m.in. „Polska nad Bałtykiem”, przygotowanego na wystawę EXPO 1998 w Lizbonie, oraz „Polska morska” – na EXPO 2000 w Hamburgu i Wilhelmshaven. Jako konsultant historyczny pomagał też Jerzemu Hoffmanowi przy realizacji filmu „Ogniem i mieczem”. Był autorem około 300 publikacji naukowych i popularnonaukowych, głównie na temat archeologii Gdańska. Wygłaszał referaty na Kongresach Archeologii Słowiańskiej w Warszawie, Bratysławie i Kijowie, również na innych kongresach, sympozjach oraz na spotkaniach międzynarodowych, m.in. w Polsce, Francji, Niemczech, Rumunii, Rosji, Finlandii, Szwecji i na Łotwie. Przewodniczył działalności naukowych komitetów redakcyjnych serii wydawniczych w Gdańskim Towarzystwie Naukowym „Acta Poloniae Maritima” i „Gdańsk Wczesnośredniowieczny”, a także wydawnictw Centralnego Muzeum Morskiego. W latach 1967–1970 był inicjatorem badań archeologiczno-architektonicznych w twierdzy nadmorskiej w Wisłoujściu oraz doprowadził do odkrycia i przebadania rodzinnego grobu astronoma Jana Heweliusza w kościele św. Katarzyny.

Był działaczem harcerskim – harcmistrzem, jednym z założycieli Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. Aktywnie działał w Światowym Związku Żołnierzy AK, Stowarzyszeniu Szarych Szeregów, gdańskim Klubie Inteligencji Katolickiej, Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim. Po sierpniu 1980 r. był aktywnym działaczem Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” w PAN. Do śmierci uczestniczył w życiu publicznym, działając m.in. w organizacjach harcerskich i kombatanckich.

Był radnym miasta Gdańska pierwszej kadencji (1990–1994); wszedł w skład Rady w trakcie tej kadencji. Pracował w niej, będąc członkiem Komisji Morskiej Rady Miasta Gdańska, Komisji Edukacji, Komisji Funkcjonowania Miasta oraz Komisji Kultury. 20 kwietnia 1994 r. został, z wyboru Rady Miasta, członkiem rady programowej Komitetu Obchodów 1000-lecia Gdańska. Był m.in. pomysłodawcą budowy repliki łodzi św. Wojciecha z 997 r.

Od 2001 r. pełnił funkcję honorowego prezesa Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, a od 2006 r. prezesa honorowego Stowarzyszenia Muzealników Polskich.

Był laureatem Nagrody Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury za 1990 r. W 1999 r. odznaczony został Brązowym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju, a w 2001 r. był uhonorowany Medalem Księcia Mściwoja II. 13 kwietnia 2008 r. podczas X Zjazdu ZHR odznaczony został Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego za działalność harcerską. Otrzymał Medal „Pro Memoria”, a także Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz kilkadziesiąt innych odznaczeń. W 2011 r. nadano mu honorowe obywatelstwo miasta Gdańska.




→ Powrót do litery Z.